De digitale weg zoeken en vinden

Hoe ziet de toekomst van bibliotheken eruit?
Ik heb geen glazen bol en ik kan niet in de toekomst kijken, maar het is duidelijk dat bibliotheken in een overgangsfase zitten. Dat geldt voor een heleboel sectoren, zoals de bankwereld of de journalistieke sector. In deze hybride situatie, van papier naar digitaal, is het voor bibliotheken soms knap lastig. Maar is zoeken en vinden niet de ‘core business’ van bibliotheken?

Wat verandert?
De vorm verandert. De basis is niet langer papier, maar digitaal. Boekenkasten behoren straks tot het verleden, digitale databanken zijn de toekomst. Meer dan 20.000 tijdschriften op je beeldscherm in plaats van zo’n 30.000 boeken in de kast bijvoorbeeld. Je hoeft voor goede studie-informatie niet langer de deur uit, maar kunt de bronnen ook vanuit je luie stoel thuis raadplegen. Any time, any place via de digitale snelweg.
Om met die eigentijdse vorm om te gaan, bieden de Studiecentra HAN cursussen informatievaardigheden. Om slim te leren zoeken, zoals Ewoud Sanders in zijn boek ‘Eerste Hulp bij e-Onderzoek’ betoogt. Want dat kan beter. “Dit hebben we nooit geleerd”, zo blijkt uit onderzoek onder studenten. “Zelfs niet bij de basisvaardigheden in het eerste jaar.” De digitale weg is, met andere woorden, nog niet zo goed ontsloten en lijkt soms eerder op een jungletocht. In het studiejaar 2011-2012 krijgen naar schatting 6.000 eerstejaars zo’n training aangeboden. Een mooie uitdaging voor de studiecentra én de studenten.

Wat blijft hetzelfde?
De vorm mag dan veranderen, de inhoud en het doel blijven hetzelfde: de studiecentra HAN ondersteunen studenten, docenten en lectoren bij hun zoektocht naar vakinhoudelijke informatie. Uiteindelijk gaat het om de juiste informatie op de juiste plaats. Gezocht en gevonden via de digitale snelweg.

Dit bericht verscheen op www.bibliofuture.nl.
Afbeelding: printscreen van www.bibliofuture.nl

5 vragen aan Judith van Hooijdonk

Judith van Hooijdonk is enthousiast gebruiker van social media. Ze werkt voor het ICTO-team van Zuyd Hogeschool en kijkt hoe je social media slim in het onderwijs kunt inzetten.

1. Wat is de toegevoegde waarde van social media?
“Dé toegevoegde waarde? Ik kan dat alleen vanuit mezelf beoordelen. Ik ben gestopt met mensen te overtuigen van de meerwaarde van social media. Er zijn zoveel vooroordelen over social media, als men die wil geloven? So be it! Maar als men echt mijn mening wil horen of training van mij wil hebben, dan krijgen ze een enthousiast @jujuutje!”

2. Wat betekenen social media voor jou?
“Contact en delen!
En ik leer er zo veel door .... “

3. Wat is je favoriete tool?
“Ik kan echt niet kiezen tussen twitteren en bloggen hoor! Die zijn voor mij onlosmakelijk met elkaar verbonden. Via Twitter word ik geattendeerd op zoveel interessante ontwikkelingen. Ik raak geïnspireerd door tweeps en daar ga ik weer over bloggen. Bloggen is mijn passie. Ik vind het zo leuk om datgene waar ik enthousiast over ben te delen met anderen. RSS is de techniek die dat allemaal mogelijk maakt, dus zonder mijn RSS reader kan ik ook niet!
Twitter is mijn permanente bijscholingscursus en bloggen mijn buitenboordbrein (niet mijn bedenksels, maar zo voel ik het wel).”

4. Welke rol heeft social media in het onderwijs?
“Tot nu toe een hele kleine rol. Binnen Zuyd probeer ik het een beetje bij te houden, niet alle initiatieven bereiken mij. Ik volg de docenten van Zuyd, van heel verschillende opleidingen, die twitteren en onderhouden zo contact met studenten. Van social media als didactische tool heb ik weinig voorbeelden. Ik ken enkele early adapters die met facebookpagina's en wiki's experimenteren.
Het afgelopen jaar zijn we met een klein groepje docenten aan de slag gegaan met de eDingen cursus van SURF. Daaruit is het gebruik van Yurls en Shakespeak voortgekomen.
Het is toch erg lastig voor docenten om dit soort tools onderdeel te laten worden van hun lessen. Het betekent in de meeste gevallen nadenken over een ander didactisch concept én controle loslaten. Dat vergt (experimenteer) tijd en die is weinig beschikbaar.
Binnen Zuyd zijn vele initiatieven op het gebied van contact op afstand (lessen, stagebegeleiding) via MSN, Skype, Meebo, Netviewer, Adobe Connect. Momenteel is er een project met Blackboard Collaborate (Elluminate & Wimba).
Zuyd bibliotheek biedt Netvibespagina's aan, een initiatief dat wordt door diverse opleidingen enthousiast omarmd omdat digitale studiebronnen gegroepeerd worden aangeboden en zo goed toegankelijk zijn.
Sinds kort hebben we een vernieuwde Blackboardomgeving waarin samenwerkingstools als blogs en wiki's beschikbaar zijn. We hopen dat dit de docent stimuleert om deze in te zetten. Zuyd bibliotheek is betrokken bij diverse workshops op het gebied van social media: dus blogs & wiki's maar ook gebruik van Twitter, LinkedIn, Yammer, Facebook, social bookmarking, RSS, Google Apps.
Vanuit Marketing&Communicatie wordt wel nagedacht over inzet van social media tools. Ik merk dat deze tools tot nu toe nog erg zendingsgericht ingezet worden ipv het te gebruiken om in gesprek te gaan met de mensen die je wilt binden.”

5. Wat is het leukste voorval dat je meemaakte dank zij social media?
“Tjee. Weet ik niet zo hoor. Ik word er gewoon blij van. Het tovert vaak een glimlach op mijn gezicht.”

Via Google Books naar de bibliotheek

Ben jij wel eens via Google Books bij een bibliotheek terechtgekomen? Ik hoorde het van een bezoeker die een boek in de bibliotheek zocht nadat hij dit via Google Books op het spoor gekomen was. Ik was benieuwd welke route hij had afgelegd.

Google Books heeft niet alleen full text boeken, maar ook titels die lijken op het boek dat je interesseert, zodat je vergelijkbare titels makkelijk kunt bekijken. Maar je kan er ook, zoals de ‘boekzoeker’ in dit blogbericht, opzoeken waar je de titel kunt raadplegen. Dat kan omdat Google Books verbonden is met Worldcat, een wereldwijde bibliotheekcatalogus die de dichtstbijzijnde bibliotheek voor je weet te vinden.

Via Worldcat kun je je postcode intoetsen en op die manier vind je de bibliotheek bij jou in de buurt. Google Books biedt die optie via de link ‘zoeken in een bibliotheek’ (in de afbeelding onderstreept). Door een samenwerking aan te gaan met Worldcat, zijn deze internetprogramma’s aan elkaar geknoopt en kunnen ze elkaar versterken. Dat kan erg handig zijn, zoals de bibliotheekbezoeker hierboven ondervond.

Gebruik jij Google Books om de dichtstbijzijnde bibliotheek te vinden? Of gebruik je het voor heel andere doeleinden? Vertel je ervaringen hieronder.